Binaların rayların üzerine inşa edilmesini öngören sistem, binanın zelzele anında yerkabuğundan bağımsız olarak ray üstünde hareket etmesini sağlıyor. Bu sayede, binanın yer sarsıntısından en az etkilenmesi amaçlanıyor.
Depreme sağlam yapılar nasıl inşa edilmeye başladı ?
1995 yılında yaşanan felaket sonrasında bu hususta çok yüksek bütçeler ile çalışmalar gerçekleştiren Japonya, hem eski binalarda güçlendirme sağlarken hem de yeni binaların bu sisteme nazaran inşa edilmesini sağlıyor. Bu sistem kapsamında binaların alçak, orta yükseklikte yahut yüksek olmalarına nazaran farklı muhafaza sistemleri bulunuyor. Örneğin, üç katlı bir binada duvarların güçlendirilmesi ve temelin levhalar ile korunması koşulu bulunurken, orta yükseklikteki binalarda çok daha kıymetli gelişmeler görülüyor. Büyük zelzele felaketlerinin yaşanabileceği Japonya’da gökdelenler inşa edilirken yenilikçi bir teknoloji kullanılması da tehlikeleri önlüyor.
Japonya’da zelzeleye sağlam meskenler inşa edilirken kullanılan ana sistem, binanın yeryüzü ilişkisini kesmeye yarayan taban izolasyonu oluyor. Bu sistem için binaların temel kısmında kauçuk ile imal edilmiş tamponlar kullanılırken bu tamponlar binaların zelzele tehlikesi anında titremesi ve eğilmesi yerine yatay formda sallanmasını mümkün hale getiriyor. Temelde oluşan bu sallanmanın binanın geneline yayılması için de bina iskeleti içerisinde bulunan hidrolik teller kullanılarak binanın yıkılması önleniyor.
Binaların yıkılmasını nasıl engelliyor ?
Temelde kullanılan izolasyon ve bina içerisindeki devam eden sistem ile birlikte zelzeleye sağlam meskenler yıkılmayan bir hale getirilirken tıpkı vakitte da çok şiddetli zelzeleler de kırılmak yerine esneme hissesi oluşturuyor. Japon mühendisler bu bahiste duvarların iç kısımlarında oluşturulan boşluklara metal plakalar yerleştirerek tüm binanın tıpkı anda hareket oluşturmasını sağlarken, bu esneklik binanın yıkılmasını ve kırılmasını da engelliyor. Ülkede çok yüksek katlar ile inşa edilen gökdelenler, bu sistem sayesinde sağlı sollu yahut önlü gerili halde 3 metreye kadar ulaşan bir aralıkta gidip gelirken, katlar ortasında esneme hisselerinin oluşmasıyla binanın yıkılması engelleniyor. Binanın temellerinde amortisörler kullanılması, hareket sırasında binanın esneme hissesi ile titremesini tehlikesiz bir hale getirirken, temelde kullanılan tampon sıvılar ise sallantı sırasında şiddetin azalmasını sağlıyor.
Devlet Tarafından Zarurî Olmalı !
Bu kadar kolay ve maliyetsiz bir sistemle ( İzolatörlerin Ham Unsuru “Kauçuk ve Kurşun” kimse maliyetten bahsetmesin !) bu feleketler önlenebilir. Türkiye’nin birçok yeri sarsıntı bölgesi bunu biliyoruz, alınması gereken tedbirleri de biliyoruz lakin birtakım bölümlerin rant ve para kazanma hırsları yüzünden her 10 – 20 yılda bir birebir tabloyla karşılaşıyoruz. Binlerce insanın vefatına neden olan bu zihniyetin artık yasal olarak önemli denetlemelere tabi tutulması gerekmetedir. “Deprem İzolaston” sistemleri tüm binalarda standart hale getirilmelidir. Bu koşula uymayana kümes bile yaptırılmamalıdır !
